Συνδιασμοί Μικροφώνων για στερεοφωνική λήψη

• X-Y
• A-B
• MS-Mid Side
• Blumlein Pair
• ORTF
• NOS 
• Decca Tree
• Spaced Pair

X-Y

Χ-Υ 90°


Μια κλασική μέθοδος στερεοφωνικής λήψης είναι με την χρήση ενός ζευγαριού καρδιοειδών μικροφώνων, η ονομαζόμενη μέθοδος Χ-Υ. Το ζευγάρι τοποθετείται πάνω στη ράβδο για στέρεο, stereo bar (βλέπε αξεσουάρ μικροφώνων), με τις κεφαλές τους τόσο κοντά, σχεδόν να αγγίζουν η μία την άλλη, κοιτάζοντας την ηχητική πηγή. 

Διασταυρώνονται το αριστερό με το δεξί μικρόφωνο σε γωνίες αξόνων τους, μεταξύ των 90° και 135°, εξαρτώμενες από το υλικό ηχογράφησης, εάν είναι στενή η αμβλεία γωνία των ηχητικών πηγών. Η στερεοφωνική τους απολαβή στηρίζεται στο βαθμό της εκτός άξονα έντασης. Αρκετές φορές χρησιμοποιούνται τοποθετημένα ψηλά σε γερανό στο κέντρο της σκηνής από το γκρουπ.


 A-B 

Α-Β

Σε αυτήν την μέθοδο στερεοφωνικής τεχνοτροπίας χρησιμοποιούμε δύο μικρόφωνα καρδιοειδούς ή παντοκατευθυντικού τύπου, που τοποθετούνται σε παράλληλη θέση, έχοντας μια απόσταση που κυμαίνεται από 90 cm έως 3 μέτρα για προσομοίωση της στερεοφωνικής εικόνας.

Αυτό επιτυγχάνεται από την χρονική καθυστέρηση μεταξύ του αριστερού και του δεξιού μικροφώνου, καθώς το κοντινότερο μικρόφωνο λαμβάνει πρώτα τον απευθείας ήχο της πηγής σε ψηλότερη στάθμη. Ο διαχωρισμός είναι αρκετά ευρύς.

MS-Mid Side 

Εδώ έχουμε συνδυασμό μικροφώνων, ενός καρδιοειδούς και ενός με αμφίδρομη απολαβή, συνηθίζεται να τοποθετούνται στην ίδια συσκευή. Το καρδιοειδές (mid) κοιτάζει την πηγή του ήχου, λαμβάνοντας απευθείας ήχους της πηγής, ενώ το αμφίδρομο (side) παίρνει όλους τους ήχους που έρχονται από τις δυο πλευρές. Τα δυο αυτά σήματα μιξάρονται από ένα matrix για M/S που μπορεί να ρυθμίζει τη στερεοφωνική εικόνα.

Ρυθμίζοντας την ένταση του κεντρικού μικροφώνου ως προς την ένταση του μικροφώνου των πλαϊνών ήχων, χωρίς να μετακινηθούν από την θέση τους, μπορούμε να ρυθμίσουμε τη στέρεο εικόνα.


Ζευγάρι-Blumlein

Blumlein Pair

Είναι η εφαρμογή που μοιάζει ως προς την τοποθέτηση των μικροφώνων με εκείνη του Χ-Υ. Η διαφορά είναι ότι χρησιμοποιεί δυο αμφίδρομα μικρόφωνα σε γωνία 90°. Σε κάτοψη τα δύο διαγράμματα είναι δύο σταυρωτά οχτάρια. Αυτή η εφαρμογή συνίσταται για χώρους με καλή ακουστική.


ORTF

Είναι μια εφαρμογή που χρησιμοποιήθηκε στη Γαλλική Ραδιοφωνία (από εκεί είναι τα αρχικά Office de Radiodiffusion-Télévision Française) Σκοπός της είναι η προσομοίωση του ανθρώπινου ακούσματος (binaural): τοποθετώντας τις δύο κάψες των μικροφώνων σε απόσταση 17 cm μεταξύ τους, χωρίς να συμπίπτουν, όπως στη περίπτωση του Χ-Υ με γωνία 110°. Η τεχνική ORTF µπορεί να χρησιµοποιηθεί µε πολύ ικανοποιητικά αποτελέσµατα και σε ηχογραφήσεις πηγών µε µεγάλο πλάτος, όπως οι ορχήστρες.

NOS

Η τεχνική NOS προήλθε από τον ραδιοφωνικό οργανισµό µιας άλλης χώρας. Της Ολλανδίας: Nederlandsche Omroep Stitching. Επί της ουσίας είναι µια παραλλαγή της ORTF. Στην τεχνική αυτή χρησιµοποιούµε δυο καρδιοειδή µικρόφωνα, σε απόσταση 30 εκατοστών και σε γωνία 90° µεταξύ τους.

Στην περίπτωση της NOS, τα προβλήµατα που σχετίζονται µε τις ακυρώσεις φάσεων ξεκινούν να εµφανίζονται σε συχνότητες από 250Hz και πάνω, γι’αυτό και η µονοφωνική αναπαραγωγή θα παρουσιάζει πιο έντονα προβλήµατα, από αυτά που συναντάµε στην ORTF.

Παρόλα αυτά όµως, η στεροφωνική εικόνα που καταφέρνει είναι εξίσου ικανοποιητική µε αυτή της ORTF και συνεπώς, η NOS βρίσκει αντίστοιχες εφαρµογές.


Decca Tree

Αυτή η τεχνική ξεκίνησε το 1950 από τεχνικούς στο στούντιο της Decca, οι οποίοι επινόησαν την τεχνική αυτή για να ηχογραφούν κλασσική µουσική. Θεωρείται ίσως η πιο σπουδαία τεχνική για αυτή τη χρήση.

Η τεχνική Decca Tree χρησιµοποιεί τρία παντοκατευθυντικά µικρόφωνα σε µια διάταξη σχήµατος «Τ». Το αριστερό µε το δεξί µικρόφωνο απέχουν 2 µέτρα ενώ το κεντρικό µικρόφωνο απέχει από τον άξονα των άλλων δυο 1,5 µέτρο, πανάρεται στο κέντρο και µιξάρεται κατά 4~5 db πιο χαµηλά. Τα δύο πλαϊνά µικρόφωνα είναι στραµµενα αντίθετα ή ελαφρώς µπροστά.

Όλο αυτό το σύστηµα των µικροφώνων τοποθετείται λίγο πίσω από τον µαέστρο και πάνω από αυτόν, σε ύψος 2,5 µέτρων. Τέλος, ανάλογα µε το πλάτος της ορχήστρας είναι πιθανό να χρειαστεί να υποστηρίξουµε την τεχνική Decca Tree µε δυο επιπλέον µικρόφωνα, ένα σε κάθε άκρο (flanking mics), µε accent µικρόφωνα ή και στέρεο τεχνικές ανά οµάδες οργάνων.


Spaced Pair

Καθώς το µέγεθος της ηχητικής πηγής µεγαλώνει (ιδίως κατά πλάτος), οι προηγούµενες τεχνικές γίνονται λιγότερο αποτελεσµατικές διότι αδυνατούν να καλύψουν ικανοποιητικά την συνολική στερεοφωνική εικόνα. Σε τέτοιες περιπτώσεις είναι προτιµότερο να αποµακρύνουµε τα µικρόφωνα ακόµα περισσοτέρο και να πραγµατοποιήσουµε αποµακρυσµένες (spaced) τεχνικές.

1. Live Sound Μιξάροντας Θεωρία και Πράξη, Παύλος Σαπουντζής
2. ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΗΧΟΥ & ΜΟΥΣΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ Ακαδηµαϊκό Έτος 2007-08 Εξάµηνο Ε’ - ΣΤ’ - Z’ , Τ.Ε.Ι ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ
3. Φωτογραφίες στο internet