Πέμπτη 8 Δεκεμβρίου 2016

Ada Lovelace. Ο πρώτος προγραμματιστής!



Η Ada Lovelace είναι γνωστή ως η πρώτη προγραμματίστρια στην ιστορία και πρωτοπόρος της σύγχρονης πληροφορικής. Το όνομά της είναι αρκετά γνωστό στον χώρο των προγραμματιστών· ίσως όμως να υπάρχουν κάποια πράγματα για αυτήν που δεν είναι και τόσο γνωστά.

Ναι είναι αλήθεια. Η πρώτη προγραμματίστρια ηλεκτρονικών υπολογιστών στον κόσμο ήταν γυναίκα. Το όνομά της, Άντα Λάβλεϊς. Το πατρικό της όνομα ήταν Αυγούστα Άντα Μπάιρον - Augusta Ada Byron αλλά στα 19 της παντρεύτηκε τον αριστοκράτη William King και όταν το 1838 εκείνος έγινε ο Κόμης του Lovelace, η σύζυγός του έγινε Κόμισσα· η Κόμισσα του Lovelace, τίτλος από τον οποίο προέκυψε και το όνομα με το οποίο έγινε ευρέως γνωστή. Γεννημένη την 10η Δεκεμβρίου 1815 στο Λονδίνο, κόρη του Λόρδου Βύρωνα και της συζύγου του Άννας Ισαβέλλας, η Ada Lovelace έμεινε γνωστή στην ιστορία για την συνεισφορά της στην «Αναλυτική Μηχανή» του Charles Babbage (Τσάρλς Μπάμπατζ) για την οποία και ανέπτυξε το πρώτο πρόγραμμα υπολογιστή. Το 1842, στα 17 της δηλαδή, ενεπλάκη για τα καλά σε αυτό που αποκαλούμε σήμερα Προγραμματισμό Ηλεκτρονικών Υπολογιστών.

Το 1980 το Υπουργείο Αμύνης των ΗΠΑ, αναγνωρίζοντας την συνεισφορά της, παρουσίασε μια γλώσσα προγραμματισμού που την ονόμασε Ada προς τιμήν της. Σημειωτέον δε πως η Βρετανική Εταιρεία Πληροφορικής απονέμει κάθε χρόνο μετάλλιο με το όνομά της.

Δείτε 10 πράγματα που ίσως να μην γνωρίζετε για μία από τις πιο έξυπνες κυρίες του πλανήτη.


ΠΡΩΤΟΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΣ

Το 1834, σε ένα δείπνο στο σπίτι της Μαίρης Σόμερβιλ (Mary Fairfax Sommerville, μια πολύ σημαντική γυναίκα με επιστημονικές ανησυχίες και επιτεύγματα, μαθηματικός και αστρονόμος, η οποία ανέλαβε την μόρφωση της Ada όταν αυτή έγινε 17 χρονών) η Άντα ακούει για πρώτη φορά τις ιδέες του σπουδαίου μαθηματικού και εφευρέτη Τσαρλς Μπάμπατζ (Charles Babbage) για την Αναλυτική Μηχανή - ο Babbage θεωρείται ο πατέρας των υπολογιστών αφού επινόησε τον πρώτο μηχανικό υπολογιστή ο οποίος σταδιακά οδήγησε στην δημιουργία της προχωρημένης εξέλιξης των υπολογιστών που γνωρίζουμε σήμερα.

Με τον Μπάμπατζ έγιναν στενοί φίλοι και η φιλία τους κράτησε πολλά χρόνια.

Το 1841 ο Μπάμπατζ δίνει μια διάλεξη στο Τορίνο της Ιταλίας και ο Ιταλός μαθηματικός Λουϊτζι Μενάμπρεα (Luigi Menabrea), κρατώντας σημειώσεις από την διάλεξη, δημοσιεύει σχετικό άρθρο στα γαλλικά. Η Άντα το μεταφράζει και το στέλνει στον Μπάμπατζ, με τον οποίο είχε πυκνή αλληλογραφία. Αυτός την ενθαρρύνει να γράψει παράλληλα με την μετάφραση του άρθρου και τα δικά της σχόλια, πράγμα που η Άντα κάνει, τριπλασιάζοντας την έκταση του άρθρου. Προσέθεσε εφτά επεξηγηματικά σημειώματα (απαριθμημένα αλφαβητικά, από το A έως το G). Οι σημειώσεις χρειάστηκε ένα έτος για να γραφτούν και, όπως είπαμε, ήταν τριπλάσιες σε έκταση από το κυρίως κείμενο. Τα σημειώματα της μεταφράστριας έφεραν ως υπογραφή, αντί του ονόματός της, το αρκτικόλεξο «A.A.L» (Augusta Ada Lovelace) για να γνωρίζουν οι αναγνώστες ότι γράφτηκαν από το ίδιο πρόσωπο.

Εκτός από τις προβλέψεις της ότι μια παρόμοια μηχανή στο εγγύς μέλλον θα μπορεί όχι μόνο να επιλύει μαθηματικά προβλήματα, αλλά και να συνθέτει πολύπλοκη μουσική και να παράγει γραφικά, στο άρθρο περιλαμβάνει ένα «σχέδιο» σχετικά με το πώς η Αναλυτική Μηχανή θα μπορούσε να υπολογίζει αριθμούς Μπερνούλι (Bernoulli numbers). Στο ίδιο κείμενο η Αda Lovelace κάνει αναφορά και στην λειτουργία μιας μεθόδου επανάληψης οδηγιών η οποία παραπέμπει στον τρόπο λειτουργίας των προγραμμάτων που χρησιμοποιούν οι σύγχρονοι υπολογιστές.
Αυτό ακριβώς το «σχέδιο» θεωρείται από τους ιστορικούς το πρώτο πρόγραμμα υπολογιστή.
Η μεταφρασμένη εργασία δημοσιεύτηκε το 1843 στο «The Ladies’ Diary» και στην επιστημονική έκδοση του Richard Taylor (Ρίτσαρντ Τέιλορ): «Scientific Memoirs» (τόμος 3ος, σελ. 666 – 731, Λονδίνο – 1843).


2. ΞΕΛΟΓΙΑΣΤΡΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

Για την μόρφωσή της στα μαθηματικά και την μουσική φρόντισε η μητέρα της Άννας Ισαβέλλας (Αναμπέλα) Μίλμπανκ (Anne Isabelle Milbanke). Παρόλο που τέτοια εκπαίδευση ήταν ασυνήθιστη για τις γυναίκες της εποχής, η μητέρα της Λάβλεϊς θεώρησε πως θα την κρατούσε μακριά από φιλολογικές και ποιητικές ενασχολήσεις, πιστεύοντας πως αυτές ήταν η αιτία για την δύσκολη προσωπικότητα του πρώην συζύγου της και πατέρα της Άντα.

Η Άντα ήταν ιδιοφυΐα στα μαθηματικά, κάτι για τον οποίο την τίμησε και ο Τσαρλς Μπάμπατζ, δίνοντάς της το όνομα:

Μάγισσα των Αριθμών (Enchantress of Numbers)

Ο ίδιος περιέγραφε την Ada ως:

Μια μάγισσα που έχει ρίξει το ξόρκι της στις αφηρημένες επιστήμες, τις οποίες έχει συλλάβει με τρόπο που λίγες αρσενικές διάνοιες θα μπορούσαν να έχουν πετύχει.


3. ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ ΤΗΣ ΝΑ ΠΕΤΑΞΕΙ
Όταν ήταν 12 χρονών, η Άντα Λάβλεϊς άρχισε να εξετάζει τα πουλιά και στην συνέχεια να μελετάει τα υλικά που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως τεχνητά φτερά! Ξεκίνησε να γράφει την έρευνά της «Flyology», που θα ήταν οδηγός πτήσης, όταν ήταν μόνο 13 ετών. Την έρευνά της όμως σταμάτησε η μητέρα της καθώς θεωρούσε πως είχε αρχίσει να παραμελεί τις σπουδές της.

Ποιος ξέρει; Με την ιδιοφυΐα που την διέκρινε, αν είχε συνεχίσει, ίσως και να ήταν αυτή το πρόσωπο της σύγχρονης αεροπορίας - αντί των αδερφών Orville and Wilbur Wright (γνωστοί ως Wright Brothers).


4. ΛΑΤΡΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΗΣ

Η «Αναλυτική Μηχανή» έγινε η αιτία που η Άντα καταχωρίσθηκε, μαζί με τον Μπάμπατζ, στην λίστα των πρωτοπόρων της επιστήμης των υπολογιστών, αφού ήταν από τους λίγους ανθρώπους που κατάλαβαν πλήρως το έργο του. Το απέδειξε άλλωστε περιγράφοντας εγγράφως τόσο την λειτουργία, όσο και τον τρόπο προγραμματισμού της «αναλυτικής μηχανής».

Ήταν τόσο σίγουρη για τις δυνατότητες της Αναλυτικής Μηχανής, που δεν έπαψε ποτέ να μιλά με ενθουσιασμό για αυτήν, χωρίς να διστάζει να συζητάει ακόμα και με άτομα που δεν είχαν κανένα μαθηματικό υπόβαθρο προκειμένου να τους βοηθήσει να κατανοήσουν τις δυνατότητές της.


5. ΕΝΑ ΜΕΛΛΟΝ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ

Λαμπρή μαθηματικός και ένθερμη υποστηρίκτρια της Αναλυτικής Μηχανής, την Άντα Λάβλεϊς την ανησυχούσε ιδιαιτέρως η ικανότητα της μηχανής να «δημιουργεί τα πάντα». Έλεγε ότι:

Analytical Engine can follow analysis, but it has no power of anticipating any analytical revelations or truths. Its province is to assist us in making available what we are already acquainted with.

δηλαδή:

Η Αναλυτική Μηχανή μπορεί να ακολουθήσει την ανάλυση, αλλά δεν έχει καμία ικανότητα να προβλέπει εγκαίρως τις αναλυτικές αποκαλύψεις ή τις αλήθειες. Περιορίζεται μόνο στο να μας βοηθήσει να έχουμε στην διάθεσή μας ό,τι ήδη γνωρίζουμε.

Παρ' όλα αυτά, οραματίστηκε κάτι τόσο μεγάλο όσο η Τεχνητή Νοημοσύνη· αλλά μόνο για να αρνηθεί την εμφάνισή της.



ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΓΙΑ ΤΑ ΤΥΧΕΡΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ

Η Λάβλεϊς και οι φίλοι της, ανήγαγαν την αγάπη τους για τα τυχερά παιχνίδια σε φετίχ. Έτσι, η Άντα προσπάθησε επανειλημμένα να δημιουργήσει ένα μοντέλο πιθανοτήτων για να κερδίζουν στα χαρτιά. Παρόλες τις προσπάθειές της, όμως, ποτέ δεν κατάφερε να κερδίσει και το μόνο που «κέρδισε» ήταν ένα τεράστιο χρέος.


7. COMPUTING BERNOULLI ΑΡΙΘΜΟΙ


Όπως είπαμε και στην αρχή, εκτός από τις προβλέψεις της ότι μια παρόμοια μηχανή στο εγγύς μέλλον θα μπορεί όχι μόνο να επιλύει μαθηματικά προβλήματα, αλλά και να συνθέτει πολύπλοκη μουσική και να παράγει γραφικά, η Λάβλεϊς σ' εκείνο το πρώτο της άρθρο συμπεριέλαβε και ένα «σχέδιο» σχετικά με το πώς η Αναλυτική Μηχανή θα μπορούσε να υπολογίζει αριθμούς Μπερνούλι (Bernoulli numbers). Και ήταν αυτό ακριβώς το «σχέδιο» το οποίο θεωρείται από τους ιστορικούς το πρώτο πρόγραμμα υπολογιστή.

Ο αλγόριθμος αυτός που έγραψε η Ada, και ο οποίος θα μπορούσε να υπολογίζει αριθμούς Μπερνούλι, ήταν ένα σημαντικό επίτευγμα στον τομέα της πρωτόγονης επιστήμης των υπολογιστών. Αν και το πρόγραμμα δεν δοκιμάστηκε ποτέ, δεδομένου ότι ο Μπάμπατζ δεν μπόρεσε να ολοκληρώσει την μηχανή του.


8. ΜΟΥΣΙΚΗ ΜΕΣΩ ΜΗΧΑΝΩΝ

Η Άντα έγραψε μια επιστολή προς την μητέρα της στην οποία της έλεγε ότι προσπαθούσε να διαμορφώσει μια γέφυρα μεταξύ του υπολογιστή και της μουσικής. Ήταν βεβαία πως η Αναλυτική Μηχανή θα μπορούσε κάποια μέρα να χρησιμοποιηθεί για να συνθέσει μουσική.


9. ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ

Η Άντα, κόρη του διάσημου Άγγλου ποιητή Λόρδου Βύρωνα (Τζορτζ Γκόρντον Μπάιρον George Gordon Baron of Byron), κληρονόμησε από αυτόν την αγάπη της για την φιλοσοφική επιστήμη, όπως κληρονόμησε και την αγάπη της για τα μαθηματικά από την μητέρα της. Ο τρόπος σκέψης της έχει χαρακτηριστεί ως «Ποιητική Επιστήμη» («Poetical science»), μέσω της οποίας περιέγραφε τα μαθηματικά χρησιμοποιώντας περίτεχνες μεταφορές και αστείρευτη φαντασία.

Ομολογουμένως, ωραία σύντηξη των δύο επιστημών.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου