Τρίτη 14 Φεβρουαρίου 2017

Το πάθημα των Βίκινγκ. Τι μας διδάσκει η φύση...



Διαφορετικές αποικίες των Βίκινγκ είχαν διαφορετική τύχη. Από τις περιοχές που αποίκισαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση της Γροιλανδίας : Η ιστορία της κατάρρευσης της τοπικής κοινωνίας αποτελεί ένα καθώς πρέπει παράδειγμα για τα προβλήματα που δύναται να επιφέρει η τυφλή εμμονή σε παραδόσεις και συνήθεις, όταν την ίδια στιγμή ο υπόλοιπος κόσμος γύρω μας αλλάζει.

Σε αντίθεση με τους Βίκινγκ, οι Εσκιμώοι (Ινουίτ) που έφτασαν το 1200 μ.χ. στη βορειοδυτική Γροιλανδία από την Ασία, περνώντας το Βερίγγειο Πορθμό και διασχίζοντας τον Καναδά, επιβιώνουν εώς σήμερα. Αποδεικνύουν, έτσι, ότι η επιβίωση στη σχεδόν παγωμένη Γροιλανδία ήταν πράγματι εφικτή και ότι η εξαφάνιση των Βίκινγκ δεν ήταν αναπόφευκτη.

Το κλίμα της Γροιλανδίας από τις αρχές του 9ου έως τις αρχές του 13ου αιώνα μ.Χ. ήταν σχετικά θερμότερο, συγκρινόμενο πάντα με το σημερινό. Η κλιματολογικά ήπια αυτή περίοδος ονομάστηκε Μεσαιωνική Θερμή Περίοδος και ευνόησε τις γεωργικές δραστηριότητες στη Γροιλανδία, όπως φυσικά και τη βοσκή των ζώων. 

Όμως γύρω στο 1000 μ.Χ. το κλίμα του βόρειου Ατλαντικού άρχισε σταδιακά να ψυχραίνει, παρουσιάζοντας απότομες μεταβολές από χρονιά σε χρονιά: Επρόκειτο για την αρχή της Μικρής Παγετώδους Περιόδου. Γύρω στο 1420 μ.Χ. οι πάγοι που παρασύρονταν κάτω από τον Αρκτικό Κύκλο κατέστησαν πρακτικά αδύνατα τα ταξίδια μεταξύ Γροιλανδίας και Νορβηγίας -ακόμα και μεταξύ Γροιλανδίας και Ισλανδίας-, αποκόπτοντας τους Βίκινγκ από τον υπόλοιπο κόσμο. 

Οι Ινουίτ δεν επηρεάστηκαν ιδιαίτερα από την αλλαγή του κλίματος, αφού, ούτως ή άλλως, ήξεραν να κυνηγούν φώκιες και φάλαινες, καθώς και να ψαρεύουν με τα καγιάκ τους, κάτι που ποτέ δεν έμαθαν να κάνουν οι Βίκινγκ. Το ερώτημα που προκύπτει έχει να κάνει με αυτήν ακριβώς τη μαθησιακή ανικανότητα ή καλύτερα απροθυμία: Γιατί οι Σκανδιναβοί της Γροιλανδίας δεν μιμήθηκαν τους Εσκιμώους γείτονες; Όσον αφορά στο ψάρεμα, οι αρχαιολόγοι σήμερα είναι βέβαιοι ότι οι Γροιλανδοί Βίκινγκ Δεν έτρωγαν ψάρια, σε αντίθεση με τους αδελφούς τους στην μητέρα πατρίδα. Έως σήμερα δεν υπάρχει θεωρία που να εξηγεί ικανοποιητικά το γεγονός αυτό. Πιθανολογείται πως η απροθυμία τους να ψαρεύουν έχει σχέση με κάποιο παράξενο "ταμπού". 

Η κατάρρευση της κοινωνίας των Γροιλανδών Βίκινγκ ήταν αποτέλεσμα αφενός της αλλαγής του κλίματος και αφετέρου της αποτυχίας τους να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες που δημιουργόυνταν. Πάντως, πέρα από την αλλαγή του κλίματος, το ίδιο το φυσικό περιβάλλον της Γροιλανδίας απαιτούσε έναν τρόπο ζωής διαφορετικό από εκείνον που είχαν μάθει οι Βίκινγκ στη Νορβηγία. 

Επίσης οι κακές σχέσεις με τους Ινουίτ, την έχθρα των οποίων, παρεμπιπτόντως, προκάλεσαν πρώτοι, [από τους 9 Ινδιάνους που τους πρωτο-συνάντησαν, μόνο ένας γύρισε πίσω ζωντανός ] η καταστροφή του φυσικού οικοσυστήματος και η διακοπή εμπορικών σχέσεων με την Ευρώπη ήταν παράγοντες που έπαιξαν επίσης τον ρόλο τους. 

Οι Βίκινγκ υποβάθμισαν  το περιβάλλον καταστρέφοντας τη δασική βλάστηση εξαιτίας της υπερβόσκησης από τα οικόσιτα ζώα, προκαλώντας διάβρωση του εδάφους και αποψιλώνοντας τα δάση. Η αποψίλωση, πέρα από τις ανεπάρκειες που δημιούργησε σε καύσιμη ύλη και σε ξύλα για τις κατασκευές, προκάλεσε και ελλείψεις σε... σίδηρο (iron). 

Οι Βίκινγκ έφτιαχναν εργαλεία "εξάγοντας" το μέταλλο από ιζήματα βάλτων, που περιείχαν μικρές ποσότητες σιδήρου. Το πρόβλημα ήταν ότι για να πετύχει η διαδικασία της εξαγωγής έπρεπε να αναπτυχθούν μεγάλες θερμοκρασίες, αλλά οι κορμοί δέντρων που θα έδιναν την απαραίτητη ποσότητα πυρωμένου κάρβουνου ήταν σε έλλειψη. Οι Βίκινγκ ήταν δεινοί θαλασσοπόροι, αποτελεσματικοί και ως έμποροι και ως πειρατές. Όταν όμως, αναγκάστηκαν να αντιμετωπίσουν δριμείς χειμώνες, δεν φάνηκαν αντάξιοι των Εσκιμώων γειτόνων τους.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου